فونت نوزده (Nouzdah)

فونت نوزده (به انگلیسی: Nouzdah) جدیدترین تایپ‌فیس فارسی است که در نگاه اول مخاطب را با یک فونت نسخ‌محور روبه‌رو می‌کند؛ اما با دقت بیشتر در لایه‌های درونی این فونت به خط محقق در این فونت می‌رسیم. این فونت با حفظ ساختار نسخ و در کنار آن عبور از خط نستعلیق، به هویتی مستقل برای فونت متون رسیده است. بنابراین صرفا با قلمی مواجه نیستیم که بخواهد ساختار خوشنویسی یک خط سنتی را از خود بروز دهد.

فونت نوزده در هفت وزن متنوع Light تا Black عرضه شده است. پشتیبانی از نسخه وریبل با متغیر وزنی نیز این امکان را به صاحبان سایت و توسعه‌دهندگان می‌دهد تا بدون نیاز به استفاده از فایل‌های مختلف، صرفا با استفاده از یک فایل فونت بتوانند از تمامی وزن‌های این فونت به شکلی بهینه استفاده کنند. در کنار این گستردگی وزنی، پشتیبانی از زبان‌های فارسی، عربی، اردو و کوردی در کنار مجموعه‌ای از گلیف‌های متنوع بر اساس هر زبان نیز این فونت را خاص‌تر کرده است.

ارزش اصلی فونت ۱۹ فقط به شکل حروف خلاصه نمی‌شود؛ بلکه طراح آن نیز تلاش کرده بخشی از منتق و ریتم خطوط سنتی را وارد این فونت کند که با ساختار فونت دیجیتال امروزی هماهنگ باشد. به‌ویژه در چشمی‌ها و انتهای حروف که در ادامه بیشتر به آن خواهیم پرداخت. کاربردپذیری این فونت محدود به متون نبوده و برای عناوین با وزن بالا نیز مناسب است؛ خصوصا در حوزه چاپ و طراحی پوستر، که نشان از اصالت دارد.

بررسی و دانلود فونت نوزده (Nouzdah)

ایده شکل‌گیری فونت ۱۹ بر اساس برداشتی آزاد از خط محقق در سال ۱۳۹۸ شکل گرفت که با هدف ساخت یک فونت متنی بوده است. در سال ۱۴۰۱ طراحی فونت با تاثیر پذیری از خط نستعلیق وارد فاز جدیدی شد که همین تغییر شخصیت امروزی فونت نوزده را شکل داد.

در یک بررسی دقیق باید فونت نوزده را در سه لایه «ساختار نسخ، اشاره‌های تاریخی به خط محقق و حضور کنترل‌شده خط نستعلیق» دید. همین ترکیب باعث شکل گیری قلمی بینابینی شده که در ظاهر فونت برای کاربران آشناست، اما در باطن یک ساختار قدیمی و کمتر شناخته شده را در خود دارد که در کمتر فونتی دیده شده است.

سبک طراحی فونت نوزده

ریشه‌های خط محقق در این فونت، به‌خصوص در بخش پاشنه‌ها بسیار خودنمایی می‌کنند. کشیدگی و ارتفاع پاشنه حروفی همچون «ر، و» یک ریتم خاس به این فونت القا کرده است. این ویژگی در نوزده عینا کپی نشده است؛ بلکه به یک سیستمی چند حالته تبدیل شده است که نتیجه آن داشتن حروفی با ارتفاع و کشش بصری در یک ساختار مدرن است.

از طرفی دیگر خط نستعلیق بیشتر در ترکیبات و فرم‌های جایگزین بیشتر خودنمایی می‌کند. اگر ساختار نمایشی فونت به‌ویژه در فرم‌ها روی نستعلیق بنا میشد، استفاده از آن در متون طولانی‌تر دشوارتر میشد. به همین حاطر تلاش شده در ۱۹ نستعلیق بیشتر در لایه‌های بصری خود را نشان دهد.

خوانایی فونت نوزده در متون طولانی

در فونت‌های خوشنویسی با اندازه‌های بزرگ فرصت بیشتری وجود دارد تا در نمایش جزئیات خودنمایی کنند. اما در اندازه‌های کوچک، همین جزئیات خود یک عامل مزاحمت می‌شوند. از این‌رو ترکیب نستعلیق با نسخ محقق باعث شده تا این فونت شخصیت خود را در متن‌های طولانی با اندازه‌های کوچک‌تر بهتر نشان دهد و در عوض برای متون کوتاه و وزن‌های ضخیم در ابعاد بزرگ‌تر با وام‌گیری از نستعلیق، آن را جبران کند.

جزئیات خاص این فونت در حروف جایگزین بیشتر قابل مشاهده‌اند. این فونت طوری طراحی نشده که بخواهد در هر کلمه توجه خواننده را جذب کند. ولی در مقابل استفاده از وزن‌های میانی به‌ویژه برای کتاب، مجلات، وبلاگ و سایر متون طولانی نمایش منطقی‌تری دارد.

هفت وزن متغیر Light تا Black

مهم‌ترین نقطع قوت فونت نوزده پشتیبانی از هفت وزن متنوع است. گستردگی وزنی این فونت به طراح اجازه می‌دهد تا بدون تغییر تایپ‌فیس و درگیری برای انتخاب فونت‌هایی نزدیک به نسخ یا نستعلیق، بتواند سلسله مراتب را در پروژه خود رعایت کند.

• Light
• Regular
• Medium
• SemiBold
• Bold
• ExtraBold
• Black

تمامی وزن‌های فونت در قالب یک فایل فونت مجتمع وریبل جای داده شده است. با نصب این نسخه وریبل چه بر روی رایانه شخصی و چه بر روی سایت یا پروژه‌های برنامه‌نویسی، می‌توانید بدون نیاز به نصب همه وزن‌های هفت‌گانه به شکل جداگانه، از همه این وزن‌های متغیر استفاده کنید.

تغییر وزن از طریق متغیر wght قابل کنترل است. در پروژه‌های طراحی سایت و اپلیکیشن می‌توانید از طریق کدهای CSS و برای پروژه‌های گرافیکی نظیر فتوشاپ نیز می‌توانید از طریق تنظیمات StylishSet وزن‌ها را کنترل کنید.

حروف جایگزین و ساختارهای متمایز

برخی حروف در این فونت حسابی ساختار متفاوتی از خود نشان می‌دهند که باعث شده این فونت در همین حروف خاص باشد. پاشنه حروف «ر، و» اولین مورد است.

در حالی که سایر فونت‌ها این دو حروف را با یک فونت ثابت دارند، در فونت نوزده از پنج فرم متنوع برای این دو حروف استفاده شده که هم ساختار متنوع و هم اندازه متفاوتی دارند. پاشنه‌های بلند ریتم عمودی متن را تحت تاثیر قرار می‌دهند و اگر بدون کنترل استفاده شوند، باعث نابرابری در سطح بصری سطر می‌شوند. در این فرم سعی شده تا زبان محقق وارد محیط دیجیتال شود، بدون اینکه ارتفاع زیاد حروف، به قیمت از دست رفتن تعادل متن تمام شود.

در میان حروف جایگزین نوزده، فرم‌های مختلفی از «ه» جذاب‌ترین بخش‌های این فونت است. بازآفرینی «هٔ ذوصادین» و «هٔ ویرگولی» نشان می‌دهد که طراح فقط به ساخت فونت نسخ عمومی بسنده نکرده و برای یافتن فرم‌های کمتر رایج، به تجربه خوشنویسی و نمونه‌های تاریخی توجه داشته است.

این موضوع در زبان اردو بیشتر اهمیت پیدا می‌کند. تمایز میان فرم‌های «ه» و «ھ» کاربرد مشخصی دارد که کنترل این دو نشانه صرفا از نظر زیبایی‌شناسی نیست.

جایگزین‌های فونت نوزده از طریق Stylistic Sets ارائه شده‌اند و برخی گزینه‌های کاربردی‌تر نیز در dlig و swash قرار گرفته‌اند. در ساختار OpenType، Stylistic Set ها برای مجموعه‌های جایگزین و قابلیت‌هایی مانند Swash برای فرم‌های تزئینی تعریف شده‌اند.

چنین امکاناتی برای تیترها و طراحی‌های نمایشی بسیار اهمیت دارند. یک واژه مشخص می‌تواند با فعال کردن مجموعه‌ای از جایگزین‌ها، شخصیتی چندگانه و متفاوت داشته باشد؛ بدون اینکه لازم باشد حروف به‌صورت دستی و زمان‌بر توسط برنامه‌های سنگین و تخصصی یا استفاده از سایر فونت‌ها دستخوش تغییر باشند.

برای متون طولانی و عمومی استفاده از همان ساختار پایه فرم منطقی‌تر است و بهتر است از ساختارهای حروف جایگزین استفاده نشود. چرا که هدف اصلی چنین متونی انتقال سریع و روان محتوا است. اما وقتی صحبت از کارهای نماشی به‌ویژه در مواردی مثل تیترها، عبارات کوتاه، نقل‌قول‌ها، طراحی جلد کتاب، پوستر و مجلات یا ساخت لوگوتایپ می‌شود، موضوع فرق می‌کند. استفاده از حروف جایگزین در چنین مواردی می‌تواند شخصیت متفاوت‌تر و ایده‌آل‌تری به محتوای شما منتقل کند.

در فونت نوزده دو نسخه Base و AOL ارائه شده است. مجموعه امکانات و ویژگی‌های هر دو نسخه یکسان هستند؛ اما با این تفاوت که نسخه AOL برخی لیگچرها و ترکیبات منتخب را ار ابتدا به شکل اجباری فعال می‌کند. این ویژگی برای برنامه‌ها و محیط‌هایی که ابزارهای کنترل ویژگی‌های OpenType را ندارند عالی است.

کاربردهای فونت نوزده

کاربردهای فونت ۱۹ بسیار گسترده است. از یک‌سو با فونتی با ساختاری متنی مواجه هستیم و از سوی دیگر به دلیل وجود حروف جایگزین و تنوع بالا در ترکیبات خاص برخی حروف، توانایی حضور در پروژه‌های نمایشی بالاتر می‌رود.

در طراحی کتاب و نشریات وزن‌های میانی می‌توانند انتخاب خوبی برای متن و تیترهای داخلی باشند. یا برای مجله‌هایی با هویت سنتی، فرهنگی، تاریخی و اصطلاحا قدیمی نیز وزن‌های بالاتر همراه با برخی فرم‌های خاص می‌توانند به شخصی بصری کمک کنند.

در طراحی وب‌سایت مخصوصا سایت‌هایی با موضوعات فرهنگی، ادبی، هنری، خبری، شخصی یا چاپ، نوزده می‌تواند ظاهری متفاوت نسبت به فونت‌های سن‌سریف ایجاد کند. نسخه وریبل نیز ارزش فنی آن را در چنین پروژه‌هایی بالاتر می‌برد.

در طراحی پوستر، جلد، بسته‌بندی و تبلیغات نیز استفاده از لیگچرها و حروف جایگزین اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. زیرا در چنین پروژه‌هایی تایپوگرافی صرفا حامل متن نیست، بلکه بخشی از تصویر و هویت را نیز انتقال می‌دهد.

و شاید یکی از بهترین کاربردهای فونت نوزده در طراحی لوگو تایپ فارسی باشد. خصوصا امروزه با رشد شبکه‌های اجتماعی که برای لوگو پروفایل‌های اجتماعی مناسب خواهد بود. وجود چندین فرم متنوع برای برخی حروف و تعداد زیادی ترکیب جایگزین می‌تواند نقطه شروع خوبی برای ساخت یک ترکیب خلاقانه اختصاصی از لوگو تایپ شخصی باشد. به‌خصوص وقتی طراح دنبال خروجی تکراری و طراحی از صفر نیست.

نوزده برای استفاده در وب‌سایت واقعا قابل توجه است، به‌خصوص اینکه از نسخه وریبل پشتیبانی می‌کند. در پروژه‌های دیجیتال که خواندن متون از طریق صفحات نمایشگر صورت می‌گیرد، کنترل وزن می‌تواند به ساختار سلسله‌مراتب بصری هویت هماهنگ و زیباتری را القا کند. ۱۹ برای این هماهنگی و ایجاد ارتباط بین تیترها و متون کمک شایانی می‌کند.

جمع‌بندی نهایی

فونت نوزده تلاش کرده فاصله میان خوشنویسی و تایپوگرافی معاصر امروزی را کمتر کند. ریشه‌های این قلم که از محقق جوانه زده و با تاثیرپذیری از نستعلیق در تلاش است تا خوانایی متن را افزایش دهد، سه ضلع اصلی شخصیت این تایپ‌فیس را شکل می‌دهند.

وجود هفت وزن متنوع با همراهی نسخه Variable برای زبان‌های متنوع فارسی، عربی، کوردی و اردو که مجموعا بیش از ۱۲۰۰ گلیف در هز وزن را شامل می‌شود، آن را از نظر دامنه امکانات به خانواده‌ای فراتر از یک فونت نمایشی ساده تبدیل کرده است.

اما شاید مهم‌ترین ویژگی فونت ۱۹ را بتوان در همان ترکیبات جایگزین و تنوع در ترکیبات و لیگچرها جستجو کرد. درست جایی که به طراح اجازه می‌دهد یک متن معمولی را با ترکیبات تایپوگرافیک به ساختاری شخصی‌تر برساند؛ از تیتر و پوستر گرفته تا طراحی جلد کتاب و لوگو تایپ فارسی.

در پایان نوزده فونتی است که می‌تواند هم در متن حضور داشته باشد و هم در اندازه‌های بزرگ‌تر شخصیت بصری خود را نشان دهد. در پروژه‌های فارسی با حال و هوای نسخ، که ریشه‌های خوشنویسانه و امکانات تایپوگرافی گسترده نیاز دارند، استفاده از این خانواده فونت واقعا ارزشمند است.