فونت شهرزاد (shahrzad)
مشخصات فونت
فونت شهرزاد (به انگلیسی: shahrzad) قلمی فارسی و الهام گرفته شده از خط نسخ است؛ با این تفاوت که به جای تمرکز روی فرمهای کاملا هندسی، به کمک منحنیهای خاص و زوایای تیز در بخش اتصالات، روایات خاص خود را القا میکند. این فونت صرفا یک قلم خشک نیست که منتقلکننده کلمات باشد، بلکه خودش سعی میکند راوی یک حس معاصر و صمیمی در یک اتمسفر ادبی و اصیل باشد.
فونت شهرزاد توسط عباس سید ابراهیمی طراحی با نگاهی به سنت در حروف نگاری فارسی شده که سعی کرده پلی بین «لطافت شاعرانه» و «صلابت مدرن» را ایجاد کند. شهرزاد اکبری نیز توسعه این فونت را انجام داده تا بتوانید در فضای نرمافزاری از این قلم استفاده کنید.
در ادامه به نقد و بررسی این فونت زیبا خواهیم پرداخت. قلمی که با پشتیبانی از ۹ وزن متنوع و ساختاری که در دل طراحی خود دارد، برای استفاده در فضای دیجیتال، بهویژه طراحی رابط کاربری گزینهای عالی محسوب میشود.

فلسفه طراحی و سبک ساختاری فونت شهرزاد
اولین نکته در طراحی فونت شهرزاد رقص خاص و کنترل شده آن در منجنیها و زوایای تیز این قلم است. بهجای اینکه ساختار فونت هندسی و کاملا سرد باشد، به کمک این دو بخش ظاهری ارگانیک و زندهتر به خود گرفته تا هر حروف شخصیتی مستقل و در عینحال هماهنگ با کل کلمه داشته باشد.
ساختار چشمی حروف و منحنیها
بیایید با نگاهی به حروف «و، ف، م، هـ» کالبدشکافی عمیقتری روی فونت شهرزاد داشته باشیم. در طراحی این حروف، بهجای اینکه حلقههای داخلی کاملا بسته و خفته باشند، دارای یک گردش باز و اصطلاحا نیمهبسته هستند. استفاده از این ترفند دو مزیت زیر را دارد:
- در وزنهای بسیار نازک، ظرافت حرکت قلم و حس خطاطی مدرن (معاصر) بیشتر نشان داده میشود و فونت ظاهری لوکستر خواهد داشت. بهویژه در طراحی مرتبط با مد و پوشاک یا عطر و ادکلن که نمونه آن را در فونت دوران (doran) دیدهایم.
- در وزنهای سیاه و فوقسنگین، مانع از پرشدن و لکه شدن فضای داخلی حروف میشود و خوانایی را در سطح بالاتری نگه میدارد.
همچنین طراحی حروف «میم» و حروف «هـ» دوچشم، انحنای نرم و چرخشهای معمارانه، یک امضای بصری و منحصربهفردی به فونت شهرزاد داده است.
دفرماسیون ملایم پایهها و کاسههای سیال
در فونت شهرزاد حروف عمودی و پایهها مانند «الف» یا «لام» خطکشی شده یا دارای ساختار خشکی نیستند؛ بلکه دارای قوسی نسبتا ظریف و شیب ملایم در تاج حروف هستند که به فونت ساختاری پویا داده و متن نیز حس حرکت را القا میکند.

کاسههای پایانی در حروفی مثل «س، ش، ن، ی» نیز دارای دهانه باز، فرو و صعودی نرم طراحی شدهاند تا چشم مخاطب به راحتی از کلمهای به کلمهی دیگر معطوف شود. این ساختار میتواند روی افزایش خوانایی تاثیر بهسزایی بگذارد.
تنوع وزنی بالا با پشتیبانی نسخه وریبل
بزرگترین مزیت فونت شهرزاد، تنوع وزنی بالا و دامنه وسیعی است که در کنتراست خود دارد. تنوع وزنی این فونت قدرت بالایی در تغییر چهره طراحی شما خواهد داشت. چه در طراحی پوستر و چه رابط کاربری، وزنها تاثیر بالایی در نمایشیتر کردن این تایپفیس دارند.
- وزنهای نازک (Thin / Light): این دو وزن دارای خطوطی به ظرافت تار مو و سوزن بهنظر میرسند؛ برای استفاده در متون شعری، زیرعنوانهای لوکس، طراحیهای مینیمال و نقلقولهای ادبی انتخاب بی نظیری هستند..
- وزنهای میانی (Regular / Medium / Bold): این وزنها دارای ساختاری متعادل، خوشخوان و صمیمی هستند؛ ایدهآل برای استفاده در بدنه متون کوتاه، اسلایدهای معرفی، کارتهای دعوت و تیترهای فرعی میباشند.
- وزنهای سنگین و فوقضخیم (ExtraBold / Black / Heavy): در این وزنها، حروف جدای از ضخامت خیرهکننده، دندانههای تیز و نقطههای لوزی پرقدرتی دارند؛ برای استفاده در عناوین و تیترهای اصلی کتاب، پوسترهای سینمایی و بیلبوردها غوغا میکنند.

در کنار این تنوع وزنی عالی، ارائه فونت متغیر (Variable Font) نیز این تایپفیس را به قلمی حرفهای تبدیل کرده است. استفاده از این فایل فونت به شما اجازه میدهد به جای نصب ۹ وزن مختلف، فقط با نصب یک فایل فونت که از مجموع این ۹ وزن نیز حجم کمتری دارد، بتوانید از تمامی وزنهها استفاده کنید.
ساختار وریبل برای استفاده در سایت مزیت محسوب میشود. چرا که از طرفی حجم کلی آن از حجم چند فایل وزنی مختلف کمتر است و از سوی دیگر تعداد درخواست HTTP را کاهش میدهد که موجب بهبود سرعت سایت خواهد شد.
پشتیبانی چندزبانه با لیگچرهای «تومان» و «ریال»
فونت فارسی شهرزاد محدود به این زبان نیست. علاوه بر این زبان پشتیبانی کاملی از زبانهای عربی، اردو و کوردی نیز دارد. در تمامی این زبانها نیز گلیفهای استاندارد هر کدام بر اساس استاندارد همان زبان طراحی شده است.\

برای نمونه حروف و علائم ویژه زبان اردو مثل «ٹ، ڈ، ڑ، ے و ھ» یا در زبان عربی نیز حروف متفاوت با فارسی که شامل «ک، ی، ه» عربی هستند دارای گلیف اختصاصی میباشند. همچنین در بخش اعداد نیز به تفکیک برای هر سه زبان عددهای فارسی «۴، ۵، ۶»، عربی «۴، ۵، ۶» و اردو «۴، ۵، ۶، ۷» با تناسبات دقیق طراحی شده است.

یکی دیگر از خصوصیات این فونت پشتیبانی از لیگچرهای واحد پولی «تومان» و «ریال» برای زبان فارسی است. طراحی کشیده و درهمتنیده کلمه «تومان» و فرم فشرده و استوار «ریال»، نمایش قیمتها را در منوها، کاتالوگها و بنرهای فروشگاهی توجه بیننده را بیشتر جلب خواهد کرد. خصوصا اینکه در تمامی وزنها میتوانید از این لیگچرها استفاده کنید تا متناسب با ابعاد طراحی وزن نازکتر یا سنگینتری داشته باشند.
فونت شهرزاد برای چه پروژههایی مناسب است؟
شخصیت فونت شهرزاد محدود به یک ساختار نیست؛ این فونت با انعطاف بالای خود برای استفاده در انواع پروژههای گرافیکی و دیجیتال عالی عمل میکند؛ اما در این بین پروژههایی که مرتبط با طراحی رابط کاربری در اپلیکیشن موبایل یا وب باشند، با توجه به تنوع وزنی بالا بیشتر مناسب هستند. از کاربردهای این فونت عبارتند از:
- طراحی جلد کتاب و نشریات:
چه بخواهید یک شاهکار کلاسیک مثل «شاهنامه» را با نگاهی مدرن صفحهآرایی کنید و چه روی جلد یک رمان معاصر یا کتاب تاریخی و سیاسی (مثل بیوگرافی شخصیتها) کار کنید، تضاد وزنهای نازک و سنگین شهرزاد معجزه میکند.
وزنهای سنگین شهرزاد در جلد عناوین کتاب و مجلات حسابی خودنمایی میکنند؛ بهویژه با پشتیبانی نسبی که در حروف جایگزین برای «ک، گ، ه، م، ف، و» دارند و میتوانند تاکید بیشتری روی توجه نگاه مخاطب داشته باشند.

وزنهای میانه و نازکتر نیز میتوانند در بدنه و متن طولانی مورد استفاده قرار گیرند تا به خوانایی فونت کمک کنند. ظاهر این فونت با توجه به سبک طراحی که در کاسهها، منحنیها و چشمیها دارد، آن را به گزینه خوبی در فضای دیجیتال تبدیل کرده تا خوانایی فوقالعاده خوبی داشته باشد.
- برندینگ، لوگو و بستهبندی محصولات لوکس:
برای برندهای حوزه مد و پوشاک، جواهرات، عطر، کافهقنادیها، صنایع دستی مدرن و محصولات فرهنگی که به دنبال حس ظرافت و اصالت ایرانی هستند نیز این فونت کاربردی است.
- پوسترهای تئاتر، سینما و کاور پادکست:
لحن روایی و دراماتیک این فونت، بهویژه در دیالوگنویسیها و تایتلهای درشت، آن را به گزینهای بیرقیب برای پوسترهای هنری و کاور پادکستهای داستانی و تاریخی تبدیل کرده است.
- منوی کافهها، رستورانها و فروشگاههای آنلاین:
به لطف لیگچرهای فوقالعاده زیبای «تومان» و «ریال» در کنار اعداد خوانا برای هر زبان پشتیبانی شده، برای طراحی منو و تگهای قیمت بسیار شیک و متمایز عمل میکند. ساختار لوکس این فونت چه در بخش اعداد و چه حروف برای عنوان منو غذایی، بهویژه در وزنهای میانه و سنگین ظاهری جذاب به منوی شما خواهد داد.

جمعبندی نهایی؛ ارزش خرید فونت شهرزاد
فونت شهرزاد ترکیبی هوشمندانه از یک تایپفیس زیباییشناسی اصیل ایرانی در کنار تایپوگرافی مدرن امروزی است. طراحی خاص گرهها و چشمی حروف در کنار تضادی که بین وزنها ایجاد شده، به این فونت قدرتی داده تا در عین حال که ساختاری لطیف و شاعرانه دارد، در عناوین و تیترهای حماسی نیز حرفی برای گفتن داشته باشد.
اگر به دنبال فونتی هستید که شخصیتی قصهگو داشته و سبک طراحی آن به گونهای باشد که حروف خود تلاش کنند با ساختار متفاوتشان روایتی از کلمات داشته باشند؛ شهرزاد یکی از قلمهایی است که لیاقت قرار گرفتن در بین فونتهای شما را دارد.
نظر شما درباره طراحی و وزنهای این فونت چیست؟ آیا ترکیب وزنهای نازک و ضخیم این فونت در پروژههای گرافیکی حوزه کاریتان را میپسندید؟ دیدگاهها و تجربیات خود را از بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید.